Νέος συνοδικός κύκλος Κρόνου-Ποσειδώνα στον Κριό: Στα όρια της πίστης ή η πίστη στα όρια;
Ο Κρόνος θα κρατά το ρολόι. Ο Ποσειδώνας θα θολώνει τα μάτια. Και ο Κριός θα θυμίζει πως κάθε αρχή είναι ρήξη!
Στις 20 Φεβρουαρίου, Κρόνος και Ποσειδώνας συναντώνται στην πρώτη μοίρα του Κριού (0ο 45΄για την ακρίβεια) και δεν πρόκειται για μια απλή ουράνια χειραψία. Είναι το σφράγισμα ενός νέου συνοδικού κύκλου, μιας πορείας περίπου τριάντα έξι ετών που θα ξετυλιχθεί σαν επική ραψωδία, άλλοτε με βηματισμό στρατιώτη, άλλοτε με ομίχλη ποιητή. Όταν ο αυστηρός δάσκαλος της μορφής αγκαλιάζει τον άρχοντα της διάλυσης μέσα στο ζώδιο της αρχής, τότε κάτι τελειώνει οριστικά και κάτι ξεκινά με τρόπο αμετάκλητο.
Ο Κριός δεν ζητά άδεια. Σηκώνεται από την καρέκλα πριν τελειώσει η συνεδρίαση. Έχει μέσα του τη φωτιά της γέννησης και την αφέλεια του πρωτοπόρου. Ο Κρόνος, από την άλλη, κρατά τεφτέρι. Μετρά, ζυγίζει, οριοθετεί. Και ο Ποσειδώνας φυσάει μέσα στα αυτιά μας υποσχέσεις για ιδανικά, σωτήρες και παραδείσους που μοιάζουν με πίνακες του Νταλί. Ρολόγια που λιώνουν πάνω σε περικεφαλαίες.
Η σύνοδός τους στον Κριό, μοιάζει σαν να αποφασίζει η ιστορία να ξαναγράψει τον εαυτό της, με μολύβι που τρέμει από συγκίνηση αλλά χαράζει βαθιά. Αν κοιτάξουμε πίσω, οι προηγούμενες συναντήσεις τους δεν ήταν καθόλου αθώες. Για παράδειγμα, το 1917, μέσα στην παγκόσμια δίνη, κατέρρευσε η Τσαρική Ρωσία για να αναδυθεί στη θέση της η κομμουνιστική. Μια παραδοση που έμοιαζε αιώνια, διαλύθηκε σαν πάγος σε ζεστό νερό. Το 1989 το τείχος του Βερολίνου έπεσε και μαζί του μια ολόκληρη αφήγηση διαχωρισμού. Κάθε φορά, η σύνοδος ή τα κρίσιμα σημεία του κύκλου έφεραν διάλυση μορφών και γέννηση νέων συλλογικών μύθων.
Σήμερα, η νέα αρχή γίνεται στον Κριό. Αυτό σημαίνει ότι η διάλυση δεν θα είναι παθητική. Θα είναι μαχητική. Ιδεολογίες που έχουν κουραστεί θα επιχειρήσουν να φορέσουν καινούρια στολή. Κράτη θα επαναπροσδιορίσουν τα σύνορά τους όχι μόνο γεωγραφικά αλλά και ψυχολογικά. Ο Ποσειδώνας θα θολώσει τις βεβαιότητες, θα γεννήσει κύματα πίστης, φόβου, προσδοκίας. Ο Κρόνος όμως θα ζητήσει λογαριασμό. Ποιο όνειρο αξίζει να πάρει σάρκα και οστά και ποιο είναι απλώς καπνός;
- Σε κοινωνικό επίπεδο, θα δούμε την ένταση ανάμεσα στην ανάγκη για ηγεσία και στην απογοήτευση από τους ηγέτες. Ο Κριός θέλει ήρωες. Ο Ποσειδώνας δημιουργεί είδωλα. Ο Κρόνος γκρεμίζει αγάλματα όταν αποδεικνύονται κούφια. Η πολιτική σκηνή μπορεί να γεμίσει με πρόσωπα που υπόσχονται ριζικές αρχές, νέες εκκινήσεις, «καθαρές σελίδες». Κάποια από αυτά θα αποδειχθούν φορείς αληθινής ανανέωσης. Άλλα θα είναι απλώς θεατρικές μάσκες. Το ίδιο μοτίβο θα αναδειχτεί μέσα από θρησκευτικά ή καλλιτεχνικά ρεύματα. Η ανάγκη να πάρει μορφή το άμορφο, μπορεί να γεννήσει έμπνευση και δημιουργία αλλά αν η μορφή υπερβεί ή αλλοιώσει το όνειρο, εμφανίζονται φανατισμοί ή ψευδοϊδεολογίες. Εδώ ταιριάζει η σκέψη του Καστοριάδη για το «κοινωνικό φαντασιακό»: οι κοινωνίες πλάθουν μορφές για να πιστέψουν ξανά στον εαυτό τους. Η σύνοδος αυτή θα ανακινήσει βαθιά το συλλογικό μας φαντασιακό. Σίγουρα ανοίγει δρόμους για καινοτομία στην ιατρική, φέρνοντας πρωτοποριακά φάρμακα και θεραπείες που μπορούν να αλλάξουν τον χάρτη της υγείας, αλλά ταυτόχρονα κρύβει κινδύνους. Η πίστη σε ανεπαρκώς δοκιμασμένες λύσεις ή η μαζική επιβολή χωρίς κρίση, μπορεί να γεννήσει ψευδαισθήσεις, φόβο και κοινωνική ένταση.
- Σε γεωπολιτικό επίπεδο, η φωτιά του Κριού μπορεί να μεταφραστεί σε νέες εστίες έντασης ή σε αποφασιστικές ρήξεις με παλαιά συστήματα ισορροπίας. Συμμαχίες που θεωρούνταν δεδομένες ίσως διαλυθούν, ενώ νέοι άξονες θα σχηματιστούν στη βάση νέων ιδεολογικών ή πνευματικών συγγενειών που θα ξεπροβάλλουν μέσα από τις στάχτες των παλιών ψευδαισθήσεων. Ο Ποσειδώνας αγαπά τα σύνορα που λιώνουν. Ο Κρόνος τα επαναχαράσσει με πιο σκληρό χέρι. Το αποτέλεσμα; Ένας κόσμος που παλεύει ανάμεσα στην παγκόσμια ενότητα και στην έντονη επιβεβαίωση ταυτότητας.
- Σε προσωπικό επίπεδο, ο καθένας μας θα κληθεί να αναρωτηθεί: (Για) ποιο όνειρο αξίζει να πολεμήσω; Πού χρειάζεται να βάλω όρια σε μια αυταπάτη; Ο Κρόνος θα μας φέρει αντιμέτωπους με την ευθύνη της επιθυμίας μας. Ο Ποσειδώνας θα μας ψιθυρίσει ότι χωρίς πίστη δεν υπάρχει αρχή. Η συνάντησή τους στον Κριό είναι σαν μια εσωτερική εκκίνηση αγώνα δρόμου: δεν αρκεί να φαντάζεσαι τον τερματισμό. Πρέπει να αντέξεις τη διαδρομή.
Στην καρδιά αυτής της συνόδου κρύβεται το δίλημμα της αυθεντικότητας. Όπως έγραφε ο Winnicott, «το να κρύβεται κανείς πίσω από έναν ψεύτικο εαυτό είναι μια άμυνα. Αλλά το τίμημα είναι η απώλεια της αίσθησης ότι ζει πραγματικά». Ο Ποσειδώνας μπορεί να μας ντύσει με ιδανικά προσωπεία, όμως ο Κρόνος στον Κριό απαιτεί αλήθεια χωρίς μακιγιάζ. Κι εκεί, στην πρώτη σπίθα μιας νέας αρχής, ή θα γεννηθούμε αληθινοί ή θα καούμε μέσα στο ίδιο μας το προσωπείο.
Ο νέος συνοδικός κύκλος που ξεκινά τώρα θα καθορίσει τις μεγάλες αφηγήσεις έως λίγο μετά τα μέσα του αιώνα. Θα δούμε την πάλη ανάμεσα στη δομή και στο όραμα να επαναλαμβάνεται σε διαφορετικές μορφές, σαν θεατρικό έργο με εναλλαγή σκηνικών. Όμως η πρώτη πράξη, αυτή του Κριού, είναι πάντα η πιο ωμή και ειλικρινής.
Ίσως τελικά η σύνοδος αυτή να μας θυμίσει κάτι απλό και δύσκολο μαζί. Ότι οι κοινωνίες, όπως και οι άνθρωποι, ενηλικιώνονται, όταν τολμούν να δουν τις ψευδαισθήσεις τους χωρίς να χάσουν την ικανότητα να ονειρεύονται. Ο Κρόνος θα κρατά το ρολόι. Ο Ποσειδώνας θα θολώνει τα μάτια. Και ο Κριός θα θυμίζει πως κάθε αρχή είναι ρήξη!
Διάβασε επίσης:
