Τα πασχαλινά έθιμα και η προέλευσή τους

Το Πάσχα είναι μια γιορτή γεμάτη συμβολισμούς, παραδόσεις και έθιμα που περνούν από γενιά σε γενιά. Από το βάψιμο των κόκκινων αυγών μέχρι το ψήσιμο του οβελία και το τσούγκρισμα στο πασχαλινό τραπέζι, πολλές από αυτές τις συνήθειες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της γιορτής.

Ωστόσο, λίγοι γνωρίζουν από πού προέρχονται πραγματικά αυτά τα έθιμα και ποια είναι η ιστορία και ο συμβολισμός τους. Κάποια έχουν βαθιές ρίζες στη θρησκευτική παράδοση, ενώ άλλα συνδέονται με λαϊκές συνήθειες που εξελίχθηκαν μέσα στον χρόνο.

Λαμπάδα

Στην Πρωτοχριστιανικ,ή περίοδο το βάπτισμα των καινούργιων Χριστιανών γινόταν πάντα το βράδυ της Ανάστασης ή την Κυριακή του Πάσχα, μετά από προσευχή και νηστεία, όπου όλοι οι παρευρισκόμενοι κρατούσαν αναμμένα κεριά. Η φλόγα της λαμπάδας συμβόλιζε το φως του Χριστού που θα φώτιζε την ψυχή του νεοβαφτισμένου Χριστιανού, όπως επίσης, το πέρασμα από το θάνατο και το σκοτάδι, στη ζωή και το φως με την Ανάσταση του Κυρίου.
Στο πέρασμα των αιώνων η Εκκλησία διατήρησε το δεύτερο σκέλος που έχει να κάνει με την Ανάσταση.

Τσουρέκια και Λαμπροκουλούρες

Ο Μέγας Κωνσταντίνος, που καθιέρωσε τον Χριστιανισμό, ως επίσημη θρησκεία του κράτους, ήταν ο πρώτος που προσέφερε ως δώρα σε αξιωματούχους του, τους λεγόμενους «παλατίνους άρτους», τα σημερινά τσουρέκια ή λαμπροκουλούρες. Το σχήμα των Πασχαλινών άρτων ποικίλλει ανάλογα με τις τοπικές παραδόσεις. Το πιο γνωστό είναι φυσικά η πλεξούδα, με κόκκινο αβγό. Οι πλεξούδες και οι κόμποι προέρχονται από τους ειδωλολατρικούς χρόνους, ως σύμβολα για την απομάκρυνση των κακών πνευμάτων.

Κόκκινα αβγά και τσούγκρισμα

Ένα από τα πιο διαδεδομένα έθιμα του Πάσχα είναι το βάψιμο των αβγών τη Μεγάλη Πέμπτη. Μπορεί τα τελευταία χρόνια το αβγά να βάφονται σε διάφορα χρώματα, όμως η παράδοση τα θέλει κόκκινα. Χρωματιστά αυγά συναντάμε στην αρχαιότητα, στη Ρώμη, στην Ελλάδα, στην Κίνα, στην Αίγυπτο, ως δώρα στις ανοιξιάτικες γιορτές μαζί με κουνελάκια τα οποία συμβολίζουν τη γονιμότητα. Όσον αφορά στο γιατί βάφονται κόκκινα, υπάρχουν 3 εκδοχές:

1) Η Παναγία πήρε ένα καλάθι αβγά και τα πρόσφερε στους φρουρούς του Χριστού, ικετεύοντάς τους να του φέρονται καλά! Όταν τα δάκρυά της έπεσαν πάνω στα αβγά, αυτά βάφτηκαν κόκκινα!

2) Όταν ο Ρωμαίος αυτοκράτορας ενημερώθηκε για την Ανάσταση του Χριστού, θεώρησε τόσο απίθανο να έχει συμβεί, όσο και το να βαφτούν τα αβγά κόκκινα. Η Μαρία Μαγδαληνή τότε, έβαψε μερικά αβγά κόκκινα και του τα πήγε για να του επιβεβαιώσει το γεγονός.

3) Παρόμοια εκδοχή με την παραπάνω, θέλει μία γυναίκα να μην πιστεύει το ότι ο Ιησούς αναστήθηκε και να λέει: «Όταν τα αβγά που κρατώ θα γίνουν κόκκινα, τότε θα αναστηθεί και ο Χριστός». Και τότε αυτά έγιναν κόκκινα!

Το έθιμο του τσουγκρίσματος των αβγών πάντως προέρχεται από τη Βόρεια Αγγλία όπου ήταν δημοφιλές παιχνίδι, καθώς ο κάτοχος του πιο γερού αβγού ήταν ο νικητής!
Στην παλαιότερη παράδοσή μας το πρώτο αβγό που βάφεται σε κάθε σπίτι ανήκει στην Παναγία και δεν πρέπει να το τσουγκρίζουμε. Πολλές νοικοκυρές, μέχρι και σήμερα, το βάζουν στο εικονοστάσι και το φυλούν μέχρι το επόμενο Πάσχα!

Το σούβλισμα του αρνιού

Το έθιμο του σουβλίσματος προέρχεται από τις Εβραϊκές παραδόσεις. Οι Εβραίοι μάλιστα έβαφαν και την είσοδο των σπιτιών τους με το αίμα του θυσιαζόμενου αρνιού, κατ’ αναπαράσταση της νύχτας της εξόδου από την Αίγυπτο. Το θυσιαζόμενο αρνί λοιπόν γίνεται οβελίας (ψήνεται δηλαδή στη σούβλα) και συμβολίζει τον «αμνό» του Θεού που θυσιάστηκε για την ανθρωπότητα.

Καλή Ανάσταση και καλό Πάσχα