Στη δημοφιλή αστρολογία τα ζώδια παρουσιάζονται συνήθως ως χαρακτηριστικά: είσαι έτσι, λειτουργείς αλλιώς, ταιριάζεις με τον έναν, συγκρούεσαι με τον άλλον. Πρόκειται για μια γλώσσα βολική, άμεσα αναγνωρίσιμη και κυρίως καθησυχαστική. Σου λέει ποιος είσαι χωρίς να σε ρωτά. Όμως αυτή η προσέγγιση χάνει κάτι ουσιώδες: τα ζώδια δεν είναι απλώς περιγραφές προσωπικότητας. Είναι κοινωνικοί ρόλοι, τρόποι τοποθέτησης μέσα στον κόσμο.
Όταν, για παράδειγμα, κάποιος μαθαίνει ότι «είναι γεννημένος ηγέτης», δεν του δίνεται απλώς ένα ψυχολογικό προφίλ. Του αποδίδεται ένας ρόλος. Αναμένεται να αναλάβει, να αποφασίσει, να μην δείξει αδυναμία, ακόμη κι όταν δεν το αντέχει. Αντίστοιχα, εκείνος που περιγράφεται ως «ευαίσθητος» ή «δοτικός» συχνά μαθαίνει να φροντίζει τους άλλους πριν ρωτήσει τι χρειάζεται ο ίδιος. Η αστρολογία εδώ δεν δημιουργεί τους ρόλους. Τους κατονομάζει. Και η κοινωνία φροντίζει να τους επιβραβεύσει ή να τους τιμωρήσει.
Σε περιόδους κρίσης μάλιστα, ορισμένα αρχέτυπα γίνονται κοινωνικά επιθυμητά. Η πειθαρχία, ο έλεγχος και η αντοχή επαινούνται ενώ η αμφιβολία ή η συναισθηματική ευαλωτότητα αντιμετωπίζονται ως πρόβλημα. Δεν είναι τυχαίο ότι κάποια ζώδια παρουσιάζονται συστηματικά ως «δυνατά» και άλλα ως «δύσκολα». Η ιεράρχηση αυτή λέει περισσότερα για την εποχή παρά για τον ζωδιακό κύκλο και συχνά λειτουργεί σαν άτυπο εγχειρίδιο «κανονικής συμπεριφοράς». Σε κάθε περίπτωση, κάποιος βγαίνει «ηγέτης» και κάποιος «υπερευαίσθητος», αλλά όλοι καλούνται να λειτουργήσουν κανονικά τη Δευτέρα. Η κοινωνία άλλωστε αγαπά τα αρχέτυπα, αρκεί να μην της δημιουργούν καθυστερήσεις.
Η σκοτεινή πλευρά της Αστρολογίας
Η pop αστρολογία ωστόσο, κάνει κάτι ακόμα πιο ύπουλο. Εξιδανικεύει τα αρχέτυπα. Τα μετατρέπει σε αρετές προς επίδειξη. Ο δυναμισμός γίνεται μόνο φιλοδοξία, ο έλεγχος μόνο υπευθυνότητα, η ευαισθησία μόνο καλοσύνη. Κανείς δεν μιλά για το κόστος. Ούτε για το πόσες φορές η καλοσύνη κρύβει φόβο απόρριψης ή λειτουργεί ως αντίβαρο ενοχής, η ευαισθησία κρύβει ανάγκη για αναγνώριση ή αποφυγή σύγκρουσης και η υπευθυνότητα ανάγκη για επιβεβαίωση της «εικόνας» ή τρόμο απέναντι στην απώλεια ελέγχου. Και έτσι το ζώδιο γίνεται ταμπέλα: «έτσι είμαι», «δεν αλλάζω», «δέξου με». Αν ένα ζώδιο ήταν μόνο προτέρημα, δεν θα χρειαζόταν ωροσκόπιο. Θα χρειαζόταν μετάλλιο. Και ίσως και μια θέση στο LinkedIn.
Το πρόβλημα είναι ότι τα αρχέτυπα δεν είναι ποτέ σταθερά. Είναι πεδία σύγκρουσης. Η πρωτοβουλία μπορεί να γίνει επιβολή. Η ανάγκη για ασφάλεια μπορεί να γίνει ασφυξία. Η διανοητικότητα μπορεί να γίνει αποστασιοποίηση. Όταν αυτά βαφτίζονται απλώς «χαρακτηριστικά», η σύγκρουση εξαφανίζεται από το αφήγημα αλλά όχι από την καθημερινότητα. Επιστρέφει αλλού: ως σχέσεις που επαναλαμβάνονται, ως θυμός χωρίς αποδέκτη, ως κόπωση από έναν ρόλο που δεν επιλέχθηκε συνειδητά.
Έτσι, κάποιος μαθαίνει να είναι πάντα δυνατός, κάποιος άλλος πάντα διαθέσιμος, κάποιος πάντα λογικός. Και κανείς δεν ρωτά τι συμβαίνει όταν αυτό το «πάντα» γίνεται αφόρητο. Όταν δεν υπάρχει σύγκρουση, τότε κάτι φυλακίζεται χωρίς να υπάρχει χώρος για διέξοδο, με συνέπεια το ρήγμα που δημιουργείται να φτιάχνει μόνο του τη διέξοδο.
Η Αστρολογία εδώ δεν αποτυγχάνει. Απλώς χρησιμοποιείται επιφανειακά. Γιατί η δουλειά της δεν είναι να επιβεβαιώνει το «εγώ», αλλά να φωτίζει τα σημεία όπου αυτό ραγίζει.
Αν τα ζώδια μιλούσαν, θα ζητούσαν «συγγνώμη»
Η ώριμη, ενήλικη Αστρολογία δεν ρωτά «ποιο ζώδιο είσαι», αλλά «ποιον ρόλο παίζεις ξανά και ξανά». Δεν χαϊδεύει, δεν καθησυχάζει, δεν μοιράζει εύκολες ταυτότητες. Υπενθυμίζει ότι κάθε αρχέτυπο είναι ζωντανό μόνο όταν περιλαμβάνει και τη σκιά του. Γιατί χωρίς σύγκρουση δεν υπάρχει εξέλιξη και χωρίς σκιά, το ζώδιο γίνεται απλώς άλλο ένα αυτοκόλλητο ταυτότητας.
Τελικά το πρόβλημα είναι ότι δεν παίρνουμε πολύ στα σοβαρά την Αστρολογία, γιατί τη χρησιμοποιούμε για να αποφύγουμε ακριβώς εκείνα τα σημεία που θα έπρεπε να μας δυσκολεύουν. Εκεί όπου το ζώδιο παύει να είναι άνετο και γίνεται ερώτημα. Εκεί όπου δεν μας περιγράφει, αλλά μας εκθέτει.
Ή για να στο πω απλά, αν η αστρολογία δεν σε φέρνει έστω και λίγο σε αμηχανία, κάτι δεν έχει ειπωθεί!
Διάβασε επίσης:
